Arap Alevilik ve Kadın

18 Ekim 2016 Salı, 13:31
4-v-yuceer

 Arap Alevi Konferansı   3. Atölye

Arap Alevilik ve Kadın

 

Moderatör: Araştırmacı Verda YÜCEER

(Araştırmacı)

Raportör: Cansel ASLAN

(Ankara Üniversitesi Kadın Çalışmaları Yüksek Lisans)

Bu çalıştayda çift bileşenli bir kimlik olan Arap Aleviliği bağlamında kadının konumu tartışıldı. Tek tanrılı dinlerin tamamına baktığımızda kadınların toplumsal ve dini hayatta ikinci planda olduklarını görürüz ve bütün tek tanrılı dinler kadının ikincilliğini doğal kabul eder.  Bu çalışmaya Arap alevi toplumunun da bunun bir parçası olduğu, patriyarkal ve patrilineal yani ataerkil (erkek egemen) ve babasoylu bir topluluk olduğu ön kabulüyle başladık. Bu çalışmada kadının konumunu tartışırken bahsi geçen birçok şeyin birlikte yaşadığımız diğer topluluklardan çok da farklı olmadığını kabul etmek gerektiği konusunda fikir birliğine varıldı.

Yine bu çalışmada iki başlık altında Arap Alevi kadının konumu ve kimliği toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında tartışılmıştır. Toplumsal cinsiyet kavramı kadınlık ve erkekliğin biyolojik bir temeli olduğunu ancak cinsiyetin bu temelden ibaret olmadığını, onun üzerine kurulan ve bireylere dayatılan toplum tarafından inşa edilmiş ve değiştirilebilen farklılıklara ve rollere işaret eder.

 

Toplumsal Yaşamda Kadın Kimliğinin İnşası

Bu başlık altında aileden başlayıp geniş anlamda toplumda kadının konumu ve kamusal alanda kadın kimliği inşası-kadın örgütlenmesi tartışması yürütüldü. Toplumun kültürel ve sosyal olarak oluşturduğu ve bireylere dayattığı ataerkil düzende kadına dayatılan/öğretilen rollerin Arap Alevi toplumunda da tezahür eden toplumsal cinsiyet rolleriyle paralel olduğu konusunda mutabık kalındı. Arap Alevi toplumunda sosyal etkileşimin gerçekleştiği alanlarda-örneğin düğün- kadın ve erkeklerin mekanı paylaşma konusunda herhangi bir problem yaşamadığı sonucuna varıldı.

Modernleşme ve kentleşmenin bu toplum üzerinde yarattığı etkiden ve yaşanan dönüşümden söz edildi. Bunu özellikle kadınların eğitim düzeyi, evlilik sürecinde eş seçimi veya akraba evliliğinin azalması gibi alanlarda görebildiğimiz söylenebilir. Aynı zamanda bunun Arapçanın gündelik hayatta kullanımını azalttığı, nesiller arası iletişimi ve paylaşımı zorlaştırdığı, kültürde yozlaşma ve değer kaybına yol açtığından bahsedildi.

Bunların dışında Suriye krizi sonrası bölgede daha da belirginleşen ayrıştırıcı dil ve politik söylemin Arap Alevi gençler arasında kimlik keşfine yol açtığı, bunun sonuncunda illerde kurulan Arap Alevi Gençlik Meclisleri ve Ankara’daki Arap Alevi Kadın Meclisi’nin öneminden bahsedildi.

 

Dini Ritüeller ve Kutsal Mekanlarda Kadının Konumlanışı

Bu başlık altında bayramlar, ziyaretler, kutsal metinler ve kadının bu mekanlarda ve bu ritüellerde konumlanışı ve bu metinlerle ilişkisi tartışıldı. Bu çalıştayda kadının; var olan literatürde sıkça rastlanacağı gibi; dinde yok sayılmadığı bayramlarda dini ritüellerde hizmet bölümünde servis eden uygulayıcı ortak olarak var olduğu ama yine kadın ve erkek arasında toplumsal cinsiyet rollerine uygun iş bölümü yapıldığı varıldı.  Özellikle ziyaretler ve amcalık kurumu-erkek çocuğun namaz öğrenmesi söz konusu olduğunda kadının teşvik edici konumu vurgulandı. Yine diğer ataerkil toplumlarda da gözlemlenebileceği üzere kadının Arap Alevi toplumunda da taşıyıcı görevi olduğu, birçok alanda doğurganlığa yapılan vurgunun ataerkilliğin yansıması olduğu sonucuna varıldı.

Literatürde Arap Alevi kadına dair yapılan çalışmaların eksikliğinden ve objektif çalışmaların arttırılıp çeşitlendirilmesinin teşvik edilmesinin öneminden bahsedildi.

 

Sonuç ve Öneriler

Arap Alevi kadın örgütlenmesini, yerel ve ulusal düzeyde kadın örgütleriyle dayanışmayı önemsiyoruz. Arapça dil eğitiminin, anadil kullanımının toplum içinde yaygınlaştırılması gerektiğine inanıyoruz. Arap Aleviliğe dair kültürel, tarihsel ve sosyolojik çalışmaların arttırılmasını ve Arap alevi kadınların yoğun yaşadığı bölgelerde kadın istihdamına dair istatistiki veri çalışmalarının yapılması öneriyoruz.  Kadının dini öğretinin dışında bırakılmasının; kadına toplumsal yaşam bağlamında göreceli bir özgürlük alanı sağladığı göz önünde bulundurularak, dini vecibelerini yerine getirmek isteyen kadınlara olanak sunulması ve Arap Alevi kadınların, topluluk erkeklerinin sosyalleştiği alanlara dahil edilmesini böylece kendi kültür ve tarihlerine dair dini lidere sorular sorabilme, onlarla sohbet edebilme yollarının açılmasını talep ediyoruz.

_mg_2321